Wyświetlany jest surowy Markdown: nie udało się wczytać renderera.
## Cel
Odczytujesz konfigurację IPv4 własnego komputera (adres, prefiks, bramę i skąd pochodzą), sprawdzasz obliczenia z lekcji modułem `ipaddress` z Pythona i piszesz mały skrypt, który klasyfikuje adresy według przeznaczenia. Nic w Twojej sieci nie jest zmieniane.
## Cele
- Znaleźć swój adres IPv4, długość prefiksu, maskę podsieci i bramę domyślną w Linuksie, macOS lub Windowsie.
- Ustalić, czy adres został skonfigurowany statycznie, czy przez protokół dynamicznej konfiguracji hostów (DHCP, Dynamic Host Configuration Protocol).
- Obliczyć adres sieci, adres broadcast i zakres użytecznych hostów oraz potwierdzić je w Pythonie.
- Sklasyfikować adresy IPv4 jako prywatne, publiczne, współdzielone (translacja adresów sieciowych klasy operatorskiej, CGN, Carrier-Grade Network Address Translation), loopback, link-local, dokumentacyjne, multicast lub broadcast.
- Wyjaśnić, dlaczego flaga `is_private` w Pythonie jest szersza niż „RFC 1918”.
## Wymagania wstępne
- Komputer z Linuksem (z poleceniem `ip` z pakietu iproute2), macOS lub Windows 10/11.
- Python 3.8 lub nowszy, tylko biblioteka standardowa. To laboratorium przetestowano z Pythonem 3.14.7 i 3.11.8. Sprawdź swoją wersję poleceniem `python3 --version` (w Windowsie: `py --version`).
- Edytor tekstu.
- Nie potrzeba uprawnień administratora: wszystkie polecenia w tym laboratorium tylko odczytują konfigurację.
- [Lekcja: adresowanie IP](lesson.pl.md) z tego modułu.
> [!WARNING]
> Twoje własne adresy, brama i szczegóły dzierżawy opisują Twoją sieć. Nie publikuj wyników tych poleceń na publicznych forach ani w zrzutach ekranu. Udostępniając wyniki, zastąp wartości adresami dokumentacyjnymi (`192.0.2.0/24`, `198.51.100.0/24`, `203.0.113.0/24`).
## Architektura
<figure class="diagram" style="--dg-w: 940px"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" class="dg" viewBox="0 0 940 300" width="940" height="300" role="img" aria-labelledby="ip-lab-architecture-pl-title ip-lab-architecture-pl-desc" font-family="Inter, system-ui, -apple-system, Segoe UI, Roboto, sans-serif" xml:lang="pl">
<title id="ip-lab-architecture-pl-title">Architektura laboratorium: gdzie żyje każdy adres</title>
<desc id="ip-lab-architecture-pl-desc">Twój komputer ma w sieci lokalnej adres prywatny, np. 192.168.1.23/24. Router jest jego bramą domyślną pod adresem 192.168.1.1, przydziela adresy przez DHCP i tłumaczy je za pomocą NAT. Od strony publicznej łączy się z dostawcą internetu przez adres publiczny albo adres z zakresu 100.64.0.0/10, jeśli dostawca stosuje NAT klasy operatorskiej (CGN), a stamtąd z Internetem.</desc>
<rect class="dg-bg" x="0.5" y="0.5" width="939" height="299" rx="16" fill="#ffffff" stroke="#e3e3dd"/>
<g class="dg-l2"><rect class="dg-tint" x="20" y="20" width="470" height="260" rx="16" fill="#f1f7f3" stroke="#a1ccb1" stroke-width="1.2" stroke-dasharray="6 5"/>
<g class="dg-icon" transform="translate(36 33) scale(0.7500)" fill="none" stroke="#15803d" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round"><rect x="4" y="11" width="16" height="10" rx="2"/><path d="M8 11V7a4 4 0 0 1 8 0v4"/></g>
<text x="62" y="47" font-size="13" class="dg-ink" fill="#15803d" font-weight="700">Twoja sieć LAN · adresy prywatne (RFC 1918)</text></g>
<g class="dg-l1"><rect class="dg-tint" x="500" y="20" width="420" height="260" rx="16" fill="#f0f6f9" stroke="#9ac3d9" stroke-width="1.2" stroke-dasharray="6 5"/>
<g class="dg-icon" transform="translate(516 33) scale(0.7500)" fill="none" stroke="#0369a1" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round"><circle cx="12" cy="12" r="10"/><path d="M12 2a14.5 14.5 0 0 0 0 20 14.5 14.5 0 0 0 0-20"/><path d="M2 12h20"/></g>
<text x="542" y="47" font-size="13" class="dg-ink" fill="#0369a1" font-weight="700">Strona publiczna</text></g>
<rect class="dg-card" x="44" y="90" width="200" height="130" rx="12" fill="#ffffff" stroke="#cfcfc8"/>
<g class="dg-icon-neutral" transform="translate(60 106) scale(1.2500)" fill="none" stroke="#17171c" stroke-width="1.8" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round"><path d="M20 16V7a2 2 0 0 0-2-2H6a2 2 0 0 0-2 2v9m16 0H4m16 0 1.28 2.55a1 1 0 0 1-.9 1.45H3.62a1 1 0 0 1-.9-1.45L4 16"/></g>
<text x="102" y="127" font-size="15" class="dg-text" fill="#17171c" font-weight="700">Twój komputer</text>
<text x="62" y="158" font-size="12.5" class="dg-text" fill="#17171c" font-weight="500" font-family="JetBrains Mono, ui-monospace, Menlo, Consolas, monospace">192.168.1.23/24</text>
<text x="62" y="178" font-size="13" class="dg-muted" fill="#5c5c68" font-weight="500">Adres prywatny</text>
<rect class="dg-card" x="300" y="70" width="172" height="190" rx="12" fill="#ffffff" stroke="#cfcfc8"/>
<g class="dg-icon-neutral" transform="translate(316 86) scale(1.2500)" fill="none" stroke="#17171c" stroke-width="1.8" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round"><rect width="20" height="8" x="2" y="14" rx="2"/><path d="M6.01 18H6"/><path d="M10.01 18H10"/><path d="M15 10v4"/><path d="M17.84 7.17a4 4 0 0 0-5.66 0"/><path d="M20.66 4.34a8 8 0 0 0-11.31 0"/></g>
<text x="358" y="107" font-size="15" class="dg-text" fill="#17171c" font-weight="700">Twój router</text>
<text x="318" y="138" font-size="12.5" class="dg-text" fill="#17171c" font-weight="500" font-family="JetBrains Mono, ui-monospace, Menlo, Consolas, monospace">192.168.1.1</text>
<g class="dg-l3"><rect class="dg-solid" x="318" y="152" width="125" height="26" rx="13" fill="#b45309"/><text x="380.5" y="169.5" font-size="12" class="dg-on" fill="#ffffff" font-weight="700" text-anchor="middle">Brama domyślna</text></g>
<g class="dg-l7"><rect class="dg-solid" x="318" y="184" width="103" height="26" rx="13" fill="#6d28d9"/><text x="369.5" y="201.5" font-size="12" class="dg-on" fill="#ffffff" font-weight="700" text-anchor="middle">Serwer DHCP</text></g>
<g class="dg-l4"><rect class="dg-solid" x="318" y="216" width="46" height="26" rx="13" fill="#c2410c"/><text x="341" y="233.5" font-size="12" class="dg-on" fill="#ffffff" font-weight="700" text-anchor="middle">NAT</text></g>
<rect class="dg-card" x="540" y="80" width="220" height="150" rx="12" fill="#ffffff" stroke="#cfcfc8"/>
<g class="dg-icon-neutral" transform="translate(556 96) scale(1.2500)" fill="none" stroke="#17171c" stroke-width="1.8" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round"><path d="M4.9 16.1C1 12.2 1 5.8 4.9 1.9"/><path d="M7.8 4.7a6.14 6.14 0 0 0-.8 7.5"/><circle cx="12" cy="9" r="2"/><path d="M16.2 4.8c2 2 2.26 5.11.8 7.47"/><path d="M19.1 1.9a9.96 9.96 0 0 1 0 14.1"/><path d="M9.5 18h5"/><path d="m8 22 4-11 4 11"/></g>
<text x="598" y="117" font-size="15" class="dg-text" fill="#17171c" font-weight="700">Twój ISP</text>
<text x="558" y="148" font-size="13" class="dg-muted" fill="#5c5c68" font-weight="500">Dostawca internetu</text>
<text x="558" y="168" font-size="13" class="dg-muted" fill="#5c5c68" font-weight="500">Adres publiczny</text>
<g class="dg-warn"><rect class="dg-tint" x="558" y="186" width="190" height="26" rx="13" fill="#f8e8e8" stroke="#e09999" stroke-width="1.2"/><text x="653" y="203.5" font-size="12" class="dg-ink" fill="#b91c1c" font-weight="700" text-anchor="middle">lub 100.64.0.0/10 (CGN)</text></g>
<circle class="dg-card" cx="852" cy="150" r="40" fill="#ffffff" stroke="#cfcfc8"/>
<g class="dg-icon-neutral" transform="translate(834 132) scale(1.5000)" fill="none" stroke="#17171c" stroke-width="1.8" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round"><circle cx="12" cy="12" r="10"/><path d="M12 2a14.5 14.5 0 0 0 0 20 14.5 14.5 0 0 0 0-20"/><path d="M2 12h20"/></g>
<text x="852" y="214" font-size="14" class="dg-text" fill="#17171c" font-weight="700" text-anchor="middle">Internet</text>
<path class="dg-line" d="M244 155H296" stroke="#cfcfc8" stroke-width="2.5" fill="none" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round"/>
<path class="dg-line" d="M289 149l8 6-8 6" stroke="#cfcfc8" stroke-width="2.5" fill="none" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round"/>
<path class="dg-line" d="M472 155H536" stroke="#cfcfc8" stroke-width="2.5" fill="none" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round"/>
<path class="dg-line" d="M529 149l8 6-8 6" stroke="#cfcfc8" stroke-width="2.5" fill="none" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round"/>
<path class="dg-line" d="M760 155H808" stroke="#cfcfc8" stroke-width="2.5" fill="none" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round"/>
<path class="dg-line" d="M801 149l8 6-8 6" stroke="#cfcfc8" stroke-width="2.5" fill="none" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round"/>
</svg></figure>
*Rysunek 1. Gdzie żyje każdy adres. Wszystko po lewej to Twoja sieć prywatna; router tłumaczy między nią a stroną publiczną. Przykładowe wartości są typowe dla sieci domowej; Twoje mogą się różnić.*
*Sprawdzasz tylko lewe pole. Pokazane wartości to przykłady; Twoje będą inne.*
## Kroki
### Krok 1 — Utwórz folder roboczy
Napiszesz dwa małe skrypty. Trzymaj je w jednym folderze, żeby sprzątanie sprowadzało się do jednego polecenia.
Linux i macOS:
```bash
mkdir -p ~/ip-lab && cd ~/ip-lab
```
Windows (PowerShell):
```powershell
New-Item -ItemType Directory -Force "$HOME\ip-lab"; Set-Location "$HOME\ip-lab"
```
Brak wyniku oznacza sukces (PowerShell wypisuje szczegóły nowego folderu).
### Krok 2 — Znajdź swój adres, prefiks i bramę
To cztery wartości, których potrzebuje każdy host. Uruchom polecenia dla swojego systemu operacyjnego i wypełnij tabelę na końcu tego kroku.
**Linux.** Wyświetl adresy IPv4, a potem trasę domyślną:
```bash
ip -4 addr show
ip route show default
```
Oczekiwany wynik (nazwy interfejsów i wartości u Ciebie będą inne):
```text
1: lo: <LOOPBACK,UP,LOWER_UP> mtu 65536 qdisc noqueue state UNKNOWN group default qlen 1000
inet 127.0.0.1/8 scope host lo
valid_lft forever preferred_lft forever
2: eth0: <BROADCAST,MULTICAST,UP,LOWER_UP> mtu 1500 qdisc fq_codel state UP group default qlen 1000
inet 192.168.1.23/24 brd 192.168.1.255 scope global dynamic noprefixroute eth0
valid_lft 86077sec preferred_lft 86077sec
default via 192.168.1.1 dev eth0 proto dhcp src 192.168.1.23 metric 100
```
Wiersz `inet` podaje razem adres i prefiks (`192.168.1.23/24`). Zignoruj `lo`: to interfejs loopback. Wiersz `default via` podaje bramę.
**macOS.** Znajdź interfejs niosący trasę domyślną, a potem jego adres:
```bash
route -n get default
ifconfig en0 | grep "inet "
```
Oczekiwany wynik (skrócony; zastąp `en0` wartością `interface` z pierwszego polecenia):
```text
route to: default
destination: default
mask: default
gateway: 192.168.1.1
interface: en0
…
inet 192.168.1.23 netmask 0xffffff00 broadcast 192.168.1.255
```
macOS pokazuje maskę szesnastkowo: `0xffffff00` to `ff.ff.ff.00` = `255.255.255.0` = `/24`.
**Windows (PowerShell).**
```powershell
ipconfig /all
Get-NetRoute -DestinationPrefix 0.0.0.0/0
```
Oczekiwany wynik (skrócony):
```text
Ethernet adapter Ethernet:
…
DHCP Enabled. . . . . . . . . . . : Yes
IPv4 Address. . . . . . . . . . . : 192.168.1.23(Preferred)
Subnet Mask . . . . . . . . . . . : 255.255.255.0
Lease Obtained. . . . . . . . . . : Wednesday, 4 November 2026 08:12:40
Lease Expires . . . . . . . . . . : Thursday, 5 November 2026 08:12:40
Default Gateway . . . . . . . . . : 192.168.1.1
DHCP Server . . . . . . . . . . . : 192.168.1.1
DNS Servers . . . . . . . . . . . : 192.168.1.1
ifIndex DestinationPrefix NextHop RouteMetric ifMetric PolicyStore
------- ----------------- ------- ----------- -------- -----------
12 0.0.0.0/0 192.168.1.1 0 25 ActiveStore
```
`0.0.0.0/0` to trasa domyślna: „każdy cel niedopasowany do bardziej szczegółowej trasy”.
> [!NOTE]
> Dokładne brzmienie, odstępy między kolumnami i formaty dat zależą od wersji systemu operacyjnego i języka interfejsu. Jeśli widzisz kilka adapterów (Wi-Fi, Ethernet, VPN, adaptery maszyn wirtualnych), użyj tego, którego brama zgadza się z trasą domyślną.
Zapisz swoje wartości:
| Wartość | Twoja |
|---|---|
| Adres IPv4 | `<address>` |
| Długość prefiksu / maska | `<prefix>` / `<mask>` |
| Brama domyślna | `<gateway>` |
| Interfejs | `<interface>` |
### Krok 3 — Sprawdź, skąd pochodzi adres
Adres z DHCP ma dzierżawę, która wygasa; adres statyczny nie. Wiedza, który masz, podpowiada, gdzie szukać, gdy coś się zepsuje.
- **Linux:** wiersz `inet` z kroku 2 zawiera `dynamic` i skończone `valid_lft` (na przykład `86077sec`) dla adresu z DHCP. Adres statyczny pokazuje `valid_lft forever` i nie ma `dynamic`. Potwierdza to `proto dhcp` przy trasie domyślnej.
- **Windows:** `DHCP Enabled. . . : Yes` oraz wiersze `Lease Obtained` / `Lease Expires` i `DHCP Server`.
- **macOS:** wypisz dzierżawę DHCP dla interfejsu:
```bash
ipconfig getpacket en0
```
Oczekiwany wynik (skrócony):
```text
op = BOOTREPLY
…
yiaddr = 192.168.1.23
…
subnet_mask (ip): 255.255.255.0
router (ip_mult): {192.168.1.1}
lease_time (uint32): 0x15180
server_identifier (ip): 192.168.1.1
```
`yiaddr` („your IP address”, Twój adres IP) to adres, który dał Ci serwer. `0x15180` to 86 400 sekund: dzierżawa na 24 godziny. Brak wyniku oznacza, że interfejs nie został skonfigurowany przez DHCP.
Zapisz: statyczny czy DHCP? Które urządzenie jest serwerem DHCP? W większości sieci domowych jest to to samo urządzenie co brama.
### Krok 4 — Sprawdź obliczenia z lekcji w Pythonie
Uruchom interaktywną sesję Pythona poleceniem `python3` (Windows: `py`) i wpisz wiersze po `>>>`. Potwierdzisz przykład `192.0.2.130/26` z sekcji Jak to działa w lekcji.
```python
>>> import ipaddress
>>> iface = ipaddress.ip_interface("192.0.2.130/26")
>>> iface.network
>>> iface.netmask
>>> iface.network.broadcast_address
>>> iface.network.num_addresses
>>> list(iface.network.hosts())[0]
>>> list(iface.network.hosts())[-1]
```
Oczekiwany wynik, wiersz po wierszu:
```text
IPv4Network('192.0.2.128/26')
IPv4Address('255.255.255.192')
IPv4Address('192.0.2.191')
64
IPv4Address('192.0.2.129')
IPv4Address('192.0.2.190')
```
64 adresy minus adres sieci i broadcast dają 62 użyteczne hosty z lekcji. Teraz sprawdź odpowiedź z szybkiego sprawdzianu i zerknij na IPv6:
```python
>>> ipaddress.ip_address("198.51.100.200") in ipaddress.ip_network("198.51.100.192/27")
>>> ipaddress.ip_interface("2001:db8:0:10::82/64").network
```
```text
True
IPv6Network('2001:db8:0:10::/64')
```
Wyjdź poleceniem `exit()`.
> [!TIP]
> `ipaddress.ip_network("192.0.2.130/26")` zgłasza `ValueError: 192.0.2.130/26 has host bits set`, ponieważ sieć trzeba zapisać z jej adresem sieci. Użyj `ip_interface()` dla „tego adresu w tej sieci” albo przekaż `strict=False`.
### Krok 5 — Napisz kalkulator adresów
Skrypt pozwala powtórzyć obliczenia dla dowolnego adresu, także Twojego. Zapisz poniższy kod jako `ipcalc.py` w folderze `ip-lab`:
```python
"""Show the network facts for an IPv4 address with a prefix, e.g. 192.0.2.130/26."""
import ipaddress
import sys
def dotted_binary(addr):
return ".".join(f"{int(octet):08b}" for octet in str(addr).split("."))
iface = ipaddress.IPv4Interface(sys.argv[1] if len(sys.argv) > 1 else "192.0.2.130/26")
net = iface.network
print(f"Address {iface.ip}")
print(f" in binary {dotted_binary(iface.ip)}")
print(f"Prefix /{net.prefixlen} ({net.prefixlen} network + {32 - net.prefixlen} host bits)")
print(f"Subnet mask {net.netmask}")
print(f" in binary {dotted_binary(net.netmask)}")
print(f"Network {net.network_address}")
print(f"Broadcast {net.broadcast_address}")
if net.prefixlen <= 30:
print(f"First host {net.network_address + 1}")
print(f"Last host {net.broadcast_address - 1}")
print(f"Usable hosts {net.num_addresses - 2} (2^{32 - net.prefixlen} - 2)")
else:
print("Special case: /31 and /32 have no separate network and broadcast addresses (see module 06).")
```
Uruchom go bez argumentów (przykład z lekcji), a potem z błędem z lekcji dotyczącym `/20`:
```bash
python3 ipcalc.py
python3 ipcalc.py 172.20.13.77/20
```
W Windowsie użyj `py` zamiast `python3`. Oczekiwany wynik:
```text
Address 192.0.2.130
in binary 11000000.00000000.00000010.10000010
Prefix /26 (26 network + 6 host bits)
Subnet mask 255.255.255.192
in binary 11111111.11111111.11111111.11000000
Network 192.0.2.128
Broadcast 192.0.2.191
First host 192.0.2.129
Last host 192.0.2.190
Usable hosts 62 (2^6 - 2)
Address 172.20.13.77
in binary 10101100.00010100.00001101.01001101
Prefix /20 (20 network + 12 host bits)
Subnet mask 255.255.240.0
in binary 11111111.11111111.11110000.00000000
Network 172.20.0.0
Broadcast 172.20.15.255
First host 172.20.0.1
Last host 172.20.15.254
Usable hosts 4094 (2^12 - 2)
```
Teraz uruchom go dla własnego adresu z kroku 2:
```bash
python3 ipcalc.py <address>/<prefix>
```
`<address>/<prefix>` to Twój adres IPv4 i długość prefiksu, na przykład `192.168.1.23/24`. Jeśli masz tylko maskę w zapisie dziesiętnym z kropkami (Windows, macOS), Python też ją przyjmie: `192.168.1.23/255.255.255.0`.
Sprawdź: czy Twoja brama domyślna leży między `First host` a `Last host`? Musi.
### Krok 6 — Sklasyfikuj adresy według przeznaczenia
Obiekty `ipaddress` w Pythonie mają flagi takie jak `is_private`, `is_global`, `is_loopback`, `is_link_local` i `is_multicast`. Ten skrypt porównuje je z jawną tabelą bloków specjalnego przeznaczenia z lekcji. Zapisz go jako `classify.py`:
```python
"""Classify IPv4 addresses by purpose and compare with Python's ipaddress flags."""
import ipaddress
import sys
# Special-purpose blocks (RFC 6890 and the IANA IPv4 Special-Purpose Address Registry).
# Checked in order: the first match wins, so 255.255.255.255 comes before 240.0.0.0/4.
BLOCKS = [
("0.0.0.0/8", "This network (RFC 791)"),
("10.0.0.0/8", "Private (RFC 1918)"),
("100.64.0.0/10", "Shared / CGN (RFC 6598)"),
("127.0.0.0/8", "Loopback (RFC 1122)"),
("169.254.0.0/16", "Link-local (RFC 3927)"),
("172.16.0.0/12", "Private (RFC 1918)"),
("192.0.2.0/24", "Documentation (RFC 5737)"),
("192.168.0.0/16", "Private (RFC 1918)"),
("198.51.100.0/24", "Documentation (RFC 5737)"),
("203.0.113.0/24", "Documentation (RFC 5737)"),
("224.0.0.0/4", "Multicast (RFC 5771)"),
("255.255.255.255/32", "Limited broadcast (RFC 919)"),
("240.0.0.0/4", "Reserved (RFC 1112)"),
]
BLOCKS = [(ipaddress.IPv4Network(net), label) for net, label in BLOCKS]
SAMPLES = [
"192.168.1.10", "10.20.30.40", "172.20.1.5", "172.32.1.5", "100.64.12.34",
"127.0.0.1", "169.254.17.3", "192.0.2.130", "198.51.100.7", "203.0.113.250",
"224.0.0.251", "255.255.255.255", "0.0.0.0",
]
def purpose(addr):
for net, label in BLOCKS:
if addr in net:
return label
if addr.is_global:
return "Public (global unicast)"
return "Other special (see IANA)"
def mark(flag):
return "yes" if flag else "-"
print(f"{'Address':<16} {'Purpose':<28} {'private':>7} {'global':>6} {'loopbk':>6} {'link-l':>6} {'mcast':>5}")
for text in sys.argv[1:] or SAMPLES:
a = ipaddress.IPv4Address(text)
print(f"{text:<16} {purpose(a):<28} {mark(a.is_private):>7} {mark(a.is_global):>6} "
f"{mark(a.is_loopback):>6} {mark(a.is_link_local):>6} {mark(a.is_multicast):>5}")
```
Uruchom go na wbudowanych próbkach:
```bash
python3 classify.py
```
Oczekiwany wynik:
```text
Address Purpose private global loopbk link-l mcast
192.168.1.10 Private (RFC 1918) yes - - - -
10.20.30.40 Private (RFC 1918) yes - - - -
172.20.1.5 Private (RFC 1918) yes - - - -
172.32.1.5 Public (global unicast) - yes - - -
100.64.12.34 Shared / CGN (RFC 6598) - - - - -
127.0.0.1 Loopback (RFC 1122) yes - yes - -
169.254.17.3 Link-local (RFC 3927) yes - - yes -
192.0.2.130 Documentation (RFC 5737) yes - - - -
198.51.100.7 Documentation (RFC 5737) yes - - - -
203.0.113.250 Documentation (RFC 5737) yes - - - -
224.0.0.251 Multicast (RFC 5771) - yes - - yes
255.255.255.255 Limited broadcast (RFC 919) yes - - - -
0.0.0.0 This network (RFC 791) yes - - - -
```
Przeczytaj tabelę uważnie. Cztery wyniki zaskakują większość osób:
- **`172.32.1.5` jest publiczny.** Blok RFC 1918 `172.16.0.0/12` kończy się na `172.31.255.255`.
- **`is_private` to nie „RFC 1918”.** Python oznacza adres jako prywatny, gdy rejestr IANA mówi, że *nie jest globalnie osiągalny*. Obejmuje to loopback, link-local, dokumentację, `0.0.0.0` i broadcast. Aby sprawdzić konkretnie RFC 1918, samodzielnie sprawdź trzy bloki, tak jak robi to `BLOCKS`.
- **`100.64.12.34` nie jest ani prywatny, ani globalny.** Python traktuje przestrzeń współdzieloną CGN (RFC 6598) jako przypadek szczególny: nie jest osiągalna z Internetu, ale nie jest też Twoja do użycia.
- **`224.0.0.251` jest „globalny”.** `is_global` pochodzi z rejestru adresów specjalnego przeznaczenia, a multicastu tam nie ma (ma własny rejestr). `is_global` nie znaczy „publiczny adres unicast, który możesz pingować”.
> [!NOTE]
> Python 3.12.4 i 3.13 poprawiły tabele stojące za `is_private` i `is_global`, by zgadzały się z rejestrem IANA (CVE-2024-4032; poprawkę przeniesiono także do wydań bezpieczeństwa niektórych starszych gałęzi). Dla wszystkich adresów z `SAMPLES` powyższy wynik jest identyczny w Pythonie 3.14.7 i 3.11.8, który poprzedza poprawkę. Wyniki różnią się dla niektórych adresów w `192.0.0.0/24`: na przykład `192.0.0.100` jest `global` w 3.11.8 i `private` w 3.14.7. Jeśli w prawdziwym kodzie polegasz na tych flagach, sprawdź swoją wersję Pythona.
### Krok 7 — Sklasyfikuj własne adresy
Przekaż jako argumenty swój adres i bramę z kroku 2:
```bash
python3 classify.py <address> <gateway>
```
Dla przykładowych wartości (`192.168.1.23`, brama `192.168.1.1`) wynik to:
```text
Address Purpose private global loopbk link-l mcast
192.168.1.23 Private (RFC 1918) yes - - - -
192.168.1.1 Private (RFC 1918) yes - - - -
```
Większość komputerów domowych i biurowych dostaje adres prywatny i łączy się z Internetem przez translację adresów sieciowych (NAT, Network Address Translation) routera. Jeśli Twój adres jest publiczny, Twoja sieć przydziela adresy publiczne bezpośrednio (robią tak niektóre uczelnie i centra danych). Jeśli jest to link-local (`169.254.x.x`), DHCP zawiodło: zobacz Rozwiązywanie problemów.
## Weryfikacja
Ukończyłeś laboratorium, jeśli na każdą kontrolę możesz odpowiedzieć „tak”:
| Kontrola | Jak potwierdzić |
|---|---|
| Zapisałeś adres, prefiks, bramę i interfejs | Tabela z kroku 2 jest wypełniona |
| Wiesz, czy Twój adres jest statyczny, czy z DHCP | Krok 3: `dynamic` / `DHCP Enabled: Yes` / wynik `ipconfig getpacket` |
| Python zgadza się z lekcją | Krok 4 wypisuje `192.0.2.128/26`, `192.0.2.191` i 64 adresy |
| Twoja brama leży w Twojej sieci | `python3 ipcalc.py <address>/<prefix>` pokazuje bramę między `First host` a `Last host` |
| Potrafisz wyjaśnić `is_private` a RFC 1918 | `python3 classify.py` pokazuje `yes` w kolumnie `private` dla `192.0.2.130`, choć nie jest to RFC 1918 |
## Rozwiązywanie problemów
| Objaw | Prawdopodobna przyczyna | Rozwiązanie |
|---|---|---|
| `python3: command not found` (lub w Windowsie otwiera się Microsoft Store) | Python nie jest zainstalowany albo w Windowsie jest zainstalowany jako `py` | Użyj `py` w Windowsie albo zainstaluj Pythona 3 z python.org lub menedżera pakietów |
| `ip: command not found` w Linuksie | Minimalny system bez iproute2 | Zainstaluj pakiet `iproute2` albo użyj `hostname -I` tylko dla adresów |
| Wyświetlono kilka adresów i adapterów | Wirtualna sieć prywatna (VPN), Docker, maszyna wirtualna albo jednocześnie aktywne Wi-Fi i Ethernet | Użyj interfejsu wskazanego w trasie domyślnej (`ip route show default`, `route -n get default`, `Get-NetRoute`) |
| Twój adres zaczyna się od `169.254.` i nie ma bramy | Żaden serwer DHCP nie odpowiedział (rozwiązanie awaryjne z RFC 3927) | Sprawdź kabel lub połączenie Wi-Fi, a potem odnów dzierżawę (na przykład połącz się ponownie z siecią). Nie ustawiaj adresu statycznego, żeby to „naprawić” |
| `ipconfig getpacket en0` nic nie wypisuje w macOS | Interfejs nie jest `en0` albo nie został skonfigurowany przez DHCP | Użyj interfejsu z wyniku `route -n get default` |
| `AddressValueError` lub `NetmaskValueError` w skrypcie | Literówka, adres IPv6 lub brak prefiksu | Podaj adres IPv4, np. `192.168.1.23/24`; skrypty obsługują tylko IPv4 |
## Wyzwanie (opcjonalne)
1. Znajdź zewnętrzny (od strony sieci rozległej, WAN, wide area network) adres swojego routera na jego stronie administracyjnej. Przepuść go przez `classify.py`. Jeśli leży w `100.64.0.0/10`, Twój ISP stosuje Carrier-Grade NAT: co to oznacza dla hostowania usługi w domu?
2. Rozszerz `classify.py`, by przyjmował także adresy IPv6 (`ipaddress.ip_address()` zwraca jeden z dwóch typów) i sklasyfikuj `::1`, `fe80::1` oraz `2001:db8::1`. Porównaj wyniki z [modułem 07](../07-ipv6/README.pl.md).
3. Uruchom `python3 ipcalc.py 192.0.2.130/<n>` dla każdego prefiksu od `/24` do `/30`. Zapisz, jak przesuwają się adresy sieci i broadcast. Ten wzorzec wykorzystasz w [module 06](../06-subnetting/README.pl.md).
## Sprzątanie
Laboratorium utworzyło tylko folder `ip-lab` i jego dwa skrypty. Usuń je.
Linux i macOS:
```bash
cd ~ && rm -r ~/ip-lab
```
Windows (PowerShell):
```powershell
Set-Location $HOME; Remove-Item -Recurse -Force "$HOME\ip-lab"
```
Żadne ustawienia sieci nie zostały zmienione, więc nie ma nic więcej do cofnięcia.
## Co już umiesz
- Każdy host potrzebuje adresu, prefiksu (lub maski), bramy domyślnej i serwerów systemu nazw domen (DNS, Domain Name System), a wszystkie te wartości odczytasz wbudowanymi poleceniami w każdym systemie operacyjnym.
- Adres z DHCP pokazuje dzierżawę i serwer DHCP; adres statyczny nie pokazuje żadnego z nich.
- Sieć, broadcast i zakres hostów wynikają bezpośrednio z prefiksu, a moduł `ipaddress` z Pythona to niezawodny sposób sprawdzania obliczeń.
- „Prywatny” ma dwa znaczenia: bloki RFC 1918 oraz szersze „niedostępny globalnie” w Pythonie. Wiedz, którego używa Twoje narzędzie.
- Twoja brama musi zawsze leżeć w Twojej własnej sieci.