---
title: "Sieci w chmurze: sieci wirtualne, podsieci i bramy"
domain: cloud-computing
level: intermediate
duration: "55 min"
objectives:
  - "Zaprojektować sieć wirtualną (VPC) z podsieciami publicznymi i prywatnymi rozmieszczonymi w kilku strefach dostępności, wybierając nienakładające się zakresy adresów."
  - "Wyjaśnić, jak tabele tras, brama internetowa i brama NAT decydują, dokąd trafia ruch."
  - "Porównać stanowe grupy zabezpieczeń z bezstanowymi sieciowymi listami kontroli dostępu (ACL) i napisać reguły dla aplikacji dwuwarstwowej."
  - "Wyjaśnić, jak łączy się sieci wirtualne (peering, huby tranzytowe, VPN) i dlaczego peering nie jest przechodni."
  - "Diagnozować problemy z osiągalnością spowodowane trasami, NAT lub regułami filtrowania."
lang: pl
source_hash: 2f83f3e153e4
---

# Sieci w chmurze: sieci wirtualne, podsieci i bramy

## Dlaczego to ważne
Startup przenosi swój sklep do chmury. Programista uruchamia serwery WWW i bazę danych w domyślnej sieci dostawcy, nadaje każdej maszynie adres publiczny „żeby działało” i na czas testów otwiera port bazy danych na `0.0.0.0/0`. Nikt tego nie zamyka. Po kilku miesiącach baza danych jest pełna zapytań od obcych. Problemem nigdy nie były serwery: był nim **projekt sieci**.

Odwrotna porażka jest równie częsta. Zespół buduje schludną sieć prywatną, ale serwery aplikacji nie mogą pobrać poprawki bezpieczeństwa, bo nikt nie dał im trasy na zewnątrz. Albo dwa zespoły tworzą po sieci z zakresem `10.0.0.0/16` i później odkrywają, że nigdy nie da się ich połączyć, bo adresy się nakładają. W chmurze nigdy nie dotykasz kabla, ale nadal projektujesz zakresy adresów, podsieci, trasy i zapory, a błędna trasa lub zbyt otwarta reguła stoi za większością incydentów sieciowych. Ta lekcja przenosi to, co już wiesz o sieciach (podział na podsieci i routing), na wirtualne sieci w chmurze.

## Cele nauki
- Zaprojektować sieć wirtualną (VPC) z podsieciami publicznymi i prywatnymi rozmieszczonymi w kilku strefach dostępności, wybierając nienakładające się zakresy adresów.
- Wyjaśnić, jak tabele tras, brama internetowa i brama NAT decydują, dokąd trafia ruch.
- Porównać stanowe grupy zabezpieczeń z bezstanowymi sieciowymi listami kontroli dostępu (ACL) i napisać reguły dla aplikacji dwuwarstwowej.
- Wyjaśnić, jak łączy się sieci wirtualne (peering, huby tranzytowe, VPN) i dlaczego peering nie jest przechodni.
- Diagnozować problemy z osiągalnością spowodowane trasami, NAT lub regułami filtrowania.

## Kluczowe pojęcia

### Sieć wirtualna to prywatna przestrzeń adresowa zdefiniowana programowo
Wyobraź sobie, że wynajmujesz piętro w dużym biurowcu. Budynek jest wspólny, ale Twoje piętro ma własne ściany, własne drzwi i własne wewnętrzne numery telefonów. **Sieć wirtualna** to takie piętro: prywatna, odizolowana sieć, którą definiujesz wewnątrz wspólnej infrastruktury dostawcy. Dostawcy nazywają ją **wirtualną chmurą prywatną (VPC, virtual private cloud)** lub **siecią wirtualną (VNet)**. W tej lekcji „VPC” jest terminem ogólnym.

VPC definiujesz, nadając jej jeden lub więcej bloków **CIDR (Classless Inter-Domain Routing)**, na przykład `10.20.0.0/16`. Wszystko, co w niej uruchomisz (maszyny wirtualne, kontenery, bazy danych, load balancery), dostaje adres prywatny z tego zakresu. Nic z zewnątrz nie dotrze do tych adresów, dopóki celowo nie zbudujesz ścieżki. Pod spodem **sieć definiowana programowo (SDN, software-defined network)** dostawcy przenosi Twoje pakiety swoją siecią fizyczną i oddziela Twój ruch od ruchu innych klientów. Tej warstwy nie widzisz i nie możesz zmienić. Kontrolujesz warstwę logiczną: zakresy, podsieci, trasy, bramy i filtry.

Wszystko, czego nauczyłeś się w [Sieci 06 — Podział na podsieci](../../networking/06-subnetting/README.pl.md) i [Sieci 10 — Podstawy routingu](../../networking/10-routing-fundamentals/README.pl.md), nadal obowiązuje: adresy, prefiksy, dopasowanie najdłuższego prefiksu, trasy domyślne i translacja adresów sieciowych (NAT, Network Address Translation). Chmura daje te same idee jako obiekty API zamiast urządzeń.

> [!NOTE]
> Terminy różnią się u poszczególnych dostawców. Poniższa tabela przypisuje ogólne słowa użyte w tej lekcji do trzech znanych dostawców. Nazwy i funkcje zmieniają się z czasem, więc sprawdź dokumentację dostawcy, zanim na którejś zaczniesz polegać. Wiele chmur opartych na OpenStack używa prostych słów network, subnet, router i security group dla tych samych idei.

| Termin ogólny | AWS | Microsoft Azure | Google Cloud |
|---|---|---|---|
| Sieć wirtualna | VPC | Virtual Network (VNet) | VPC network |
| Tabela tras | Route table | Route table (user-defined routes) | Routes (per VPC network) |
| Brama internetowa | Internet gateway | Brak osobnego obiektu: trasy systemowe i publiczne adresy IP | Brak osobnego obiektu: trasa domyślna do domyślnej bramy internetowej |
| Brama NAT | NAT gateway | NAT Gateway | Cloud NAT |
| Filtr na poziomie instancji (stanowy) | Security group | Network security group (NSG) | VPC firewall rules |
| Filtr na poziomie podsieci (bezstanowy) | Network ACL | Brak odpowiednika bezstanowego | Brak odpowiednika bezstanowego |
| Peering | VPC peering | Virtual network peering | VPC Network Peering |
| Hub tranzytowy | Transit gateway | Virtual WAN lub hub VNet | Network Connectivity Center |
| VPN site-to-site | Site-to-Site VPN | VPN Gateway | Cloud VPN |

> [!CHECK]
> Co daje VPC, czego nie daje „zestaw maszyn wirtualnych”?
>
> - [ ] Szybszą sieć fizyczną, z której korzystają tylko Twoje maszyny
> - [x] Prywatną, logicznie odizolowaną przestrzeń adresową, którą projektujesz: zakresy, podsieci, trasy i filtry
> - [ ] Automatyczne szyfrowanie całego ruchu między Twoimi maszynami
> - [ ] Publiczny adres dla każdej maszyny w jej wnętrzu
>
> VPC to odizolowana sieć zdefiniowana programowo, zbudowana na współdzielonym sprzęcie. Nie zmienia prędkości sieci bazowej, a szyfrowanie i adresy publiczne to odrębne decyzje.

### Wybór zakresów adresów (bloki CIDR)
Blok CIDR to jedyna decyzja, którą później trudno zmienić, więc wybierz go jako pierwszą i starannie. Używaj zakresów **prywatnych** z RFC 1918 (tych samych co w domu czy w biurze):

| Zakres | Rozmiar | Typowe zastosowanie |
|---|---|---|
| `10.0.0.0/8` | 16,8 mln adresów | Duże organizacje: dużo miejsca na wiele VPC |
| `172.16.0.0/12` | 1 mln adresów | Sieci średnie (od `172.16.0.0` do `172.31.255.255`) |
| `192.168.0.0/16` | 65 536 adresów | Małe sieci i domowe routery: łatwo nałożyć się na domową sieć laptopa |

Zakres Twojej VPC **nie może się nakładać** na nic, z czym kiedykolwiek możesz się łączyć: inne VPC (aby je połączyć peeringiem), Twoją sieć on-premises (aby połączyć je przez VPN) i partnerów. Dwóch sieci o tym samym zakresie nie da się połączyć, bo router nie wie, o który `10.20.5.7` chodzi. Dlatego prowadź jeden plan adresowy dla całej organizacji i daj każdej VPC własny kawałek, na przykład `10.20.0.0/16` dla produkcji w jednym regionie, `10.21.0.0/16` dla środowiska testowego (staging) i tak dalej. Zostaw wolne miejsce między nimi.

Jak duża powinna być VPC? `/16` to 65 536 adresów, czyli 256 podsieci `/24`. Większość zespołów wybiera `/16`, bo podsieci nie da się zmienić w miejscu, a zbyt mała VPC wymusza bolesną migrację. Dostawcy ograniczają dozwolone rozmiary prefiksów, a niektórzy pozwalają później dodać kolejne bloki CIDR. Sprawdź ich dokumentację.

> [!NOTE]
> Każda podsieć traci kilka adresów na rzecz dostawcy. Poza adresem sieci i adresem rozgłoszeniowym (broadcast) dostawca zwykle rezerwuje adresy dla swojego wirtualnego routera, DNS i przyszłych zastosowań. Liczba zależy od dostawcy (najczęściej cztery lub pięć), więc nie zakładaj, że `/24` daje 254 używalne adresy, i nie twórz podsieci tak małych, by rezerwacje miały znaczenie. Zakres `100.64.0.0/10` (RFC 6598, wspólna przestrzeń adresowa dla NAT klasy operatorskiej) nie jest zakresem prywatnym w rozumieniu RFC 1918: używaj go w VPC tylko wtedy, gdy dokumentacja dostawcy na to pozwala.

> [!CHECK]
> Zespół A zbudował VPC z `10.20.0.0/16`. Zespół B chce połączyć swoją sieć z nią peeringiem, ale już używa `10.20.64.0/18`. Na czym polega problem?
>
> - [ ] `/18` jest zbyt małe, by użyć peeringu
> - [ ] Peering działa tylko między sieciami z tego samego regionu
> - [x] Zakresy się nakładają, więc router nie wie, do którego hosta `10.20.64.x` jest przeznaczony pakiet
> - [ ] Peeringiem można łączyć tylko sieci używające `192.168.0.0/16`
>
> `10.20.64.0/18` leży wewnątrz `10.20.0.0/16`. Między nakładającymi się zakresami nie da się routować: przed połączeniem trzeba zmienić adresację jednej z sieci.

### Podsieci, strefy dostępności, publiczne i prywatne
VPC dzieli się na **podsieci**, każda z własnym blokiem CIDR wydzielonym z zakresu VPC. Każdy zasób umieszczasz w podsieci. Podsieci mają znaczenie z dwóch powodów:

- **Dostępność.** Region ma kilka **stref dostępności (AZ, availability zones)**: oddzielnych centrów danych, które ulegają awariom niezależnie. Aby przetrwać utratę jednego z nich, rozmieszczasz aplikację w co najmniej dwóch AZ, z jednym zestawem podsieci na AZ.
- **Ekspozycja.** Podsieć to jednostka, do której przypisuje się tabelę tras i opcjonalnie sieciową ACL. Umieszczenie tego, co ma być wystawione na Internet, w jednym rodzaju podsieci, a reszty w innym, to najprostszy sposób ograniczenia skutków pomyłki.

Dwa rodzaje podsieci wyznaczają ich trasy, a nie pole wyboru:

- **Podsieć publiczna** ma trasę do **bramy internetowej**. Jej zasoby mogą być osiągalne z Internetu, jeśli mają też adres publiczny, a filtry na to pozwalają. Typowi mieszkańcy: load balancery i bramy NAT.
- **Podsieć prywatna** nie ma trasy z Internetu do swoich zasobów ani bezpośredniej trasy na zewnątrz. Jej zasoby nadal mogą inicjować połączenia do Internetu przez **bramę NAT**. Typowi mieszkańcy: serwery aplikacji i bazy danych.

![VPC 10.20.0.0/16 z bramą internetową na górze. Pod nią dwie strefy dostępności, A i B. Każda zawiera podsieć publiczną (10.20.1.0/24 i 10.20.2.0/24) z bramą NAT i load balancerem oraz podsieć prywatną (10.20.11.0/24 i 10.20.12.0/24) z serwerem aplikacji i bazą danych. W każdej strefie strzałka z etykietą 0.0.0.0/0 do NAT prowadzi od serwera aplikacji w górę do bramy NAT w tej samej strefie.](../../../assets/diagrams/vnet-vpc-overview.pl.svg)

*Rysunek 1. Dwie strefy dostępności, każda z podsiecią publiczną i prywatną. Brama internetowa zasila podsieci publiczne; podsieci prywatne docierają do Internetu tylko przez bramę NAT we własnej strefie.*

Opłaca się regularna numeracja. Na Rysunku 1 `10.20.1.0/24` i `10.20.2.0/24` są publiczne, a `10.20.11.0/24` i `10.20.12.0/24` prywatne: trzeci oktet od razu mówi, jaki to rodzaj podsieci i jaka strefa. Zostaw luki na przyszłe podsieci (na przykład trzecią AZ albo osobną warstwę dla baz danych).

> [!NOTE]
> Sposób przypisania podsieci do stref bywa różny. U niektórych dostawców (AWS) podsieć istnieje w dokładnie jednej AZ, więc tworzysz jedną podsieć na strefę, jak na Rysunku 1. U innych (Google Cloud, Azure) podsieć nie jest związana z jedną strefą, a zasoby rozmieszcza się w strefach wewnątrz niej. Cel projektowy jest ten sam: awaria jednej strefy nie powinna zatrzymać aplikacji.

> [!CHECK]
> Co sprawia, że podsieć jest „publiczna”?
>
> - [ ] Jej blok CIDR to zakres publiczny (spoza RFC 1918)
> - [ ] Została utworzona w pierwszej strefie dostępności
> - [x] Jej tabela tras ma trasę do bramy internetowej
> - [ ] Zawiera co najmniej jeden serwer z regułą zapory otwartą dla wszystkich
>
> Publiczna i prywatna to właściwości tras podsieci. Podsieć o zakresie prywatnym staje się publiczna w chwili, gdy jej tabela tras wskazuje bramę internetową.

### Tabele tras i bramy
Wewnątrz VPC nie uruchamiasz protokołów routingu. Do każdej podsieci przypisujesz **tabelę tras**: listę wpisów `prefiks docelowy → cel (target)`. Tak jak w [Sieci 10](../../networking/10-routing-fundamentals/lesson.pl.md), wygrywa **dopasowanie najdłuższego prefiksu**. Każda tabela tras ma niejawną **trasę lokalną** dla własnego zakresu VPC: obejmuje każdy adres w VPC, nie da się jej usunąć i dzięki niej wszystkie podsieci domyślnie się widzą.

Cel trasy domyślnej `0.0.0.0/0` decyduje, czy podsieć jest publiczna, czy prywatna:

| Brama | Co robi | Kierunek |
|---|---|---|
| **Brama internetowa** | Łączy VPC z Internetem. Dla zasobów z adresem publicznym tłumaczy między adresem publicznym a prywatnym (NAT 1:1), w obu kierunkach. | Przychodzący i wychodzący |
| **Brama NAT** | Pozwala zasobom mającym tylko adresy prywatne inicjować połączenia do Internetu. Tłumaczy wiele adresów prywatnych na jeden adres publiczny (NAT wiele-do-jednego, znany jako PAT) i odsyła odpowiedzi. | Tylko wychodzący |

![Dwie tabele tras. Tabela podsieci publicznych ma 10.20.0.0/16 do local i 0.0.0.0/0 do igw-1, czyli bramy internetowej. Tabela podsieci prywatnych ma 10.20.0.0/16 do local i 0.0.0.0/0 do nat-a, czyli bramy NAT. W każdej tabeli pakiet do 10.20.11.5 pasuje do obu tras i wygrywa dłuższe /16, więc zostaje w VPC; pakiet do 203.0.113.7 pasuje tylko do 0.0.0.0/0 i trafia do igw-1 lub nat-a.](../../../assets/diagrams/vnet-route-tables.pl.svg)

*Rysunek 2. To samo dopasowanie najdłuższego prefiksu, które znasz z routerów. Trasa lokalna zatrzymuje ruch VPC wewnątrz; trasa domyślna wysyła wszystko inne do bramy.*

Dwa szczegóły łatwo przeoczyć:

- **Adres publiczny nie wystarczy.** Zasób w podsieci prywatnej, który ma adres publiczny, nadal nie jest osiągalny z Internetu, bo tabela tras podsieci nie kieruje żądań ani odpowiedzi przez bramę internetową. Potrzebna jest zarówno trasa, *jak i* adres publiczny.
- **Adresy publiczne są mapowane, a nie konfigurowane.** Wewnątrz instancji zwykle widzisz tylko jej adres prywatny. Brama dostawcy podmienia go na publiczny w drodze tam i z powrotem. **Elastyczny adres IP (elastic IP)** (nazwa bywa inna: statyczny publiczny IP, zarezerwowany IP) to adres publiczny, który zachowujesz i możesz przenosić z jednego zasobu na drugi, zamiast dostawać nowy, losowy przy każdym restarcie zasobu. To zasób płatny: zwolnij go, gdy przestanie być potrzebny.

Brama NAT jest z założenia **tylko wychodząca**. Zapamiętuje połączenia zainicjowane od wewnątrz i zwraca wyłącznie ich odpowiedzi. Połączenie zainicjowane z Internetu nie ma wpisu, więc jest odrzucane. Dokładnie tego chcesz dla serwerów aplikacji: mogą pobierać aktualizacje, ale nikt nie może się z nimi połączyć.

> [!NOTE]
> Sposób zbudowania bramy NAT bywa różny. U niektórych dostawców działa w podsieci publicznej i każda AZ potrzebuje własnej (jak na Rysunku 1); u innych to regionalna usługa zarządzana, przypisana do podsieci. W obu przypadkach ma adres publiczny i może być kosztem oraz pojedynczym punktem awarii, jeśli współdzielisz jedną między strefami. Sprawdź dokumentację cennika i odporności dostawcy.

> [!CHECK]
> Serwer w podsieci prywatnej pomyślnie wykonuje `apt update`, ale użytkownik z Internetu nie może otworzyć połączenia z tym serwerem. Który składnik wyjaśnia oba fakty?
>
> - [ ] Brama internetowa, która blokuje wszystkie połączenia wychodzące z podsieci prywatnych
> - [x] Brama NAT, która tłumaczy połączenia wychodzące i zwraca ich odpowiedzi, ale nie ma wpisu dla nowych połączeń przychodzących
> - [ ] Trasa lokalna, która dopuszcza tylko ruch wewnątrz VPC
> - [ ] Elastyczny adres IP, który został zwolniony
>
> Brama NAT jest tylko wychodząca: przekazuje to, co zainicjowano od wewnątrz, i odrzuca to, co nie ma pasującego wpisu połączenia.

### Filtrowanie: grupy zabezpieczeń i sieciowe ACL
Trasy decydują, *dokąd* pakiet może pójść. Filtry decydują, *czy* może. Sieci w chmurze oferują dwie warstwy, grupy zabezpieczeń i **sieciowe listy kontroli dostępu (ACL, access control lists)**, i warto znać różnicę:

| | **Grupa zabezpieczeń** | **Sieciowa ACL** |
|---|---|---|
| Przypisana do | Interfejsu sieciowego (czyli zasobu) | Podsieci |
| Stan | **Stanowa**: odpowiedzi na dozwolony ruch są dozwolone automatycznie | **Bezstanowa**: każdy pakiet jest sprawdzany, w obu kierunkach |
| Typ reguł | Tylko zezwalające | Zezwalające **i** odrzucające |
| Ocena | Wszystkie reguły razem; dowolne dopasowanie zezwala | Ponumerowane reguły, najpierw najniższy numer; wygrywa pierwsze dopasowanie |
| Domyślnie (typowo) | Odrzuć cały ruch przychodzący, zezwól na cały wychodzący | Różnie: domyślna ACL często zezwala na wszystko |
| Używaj do | Głównej kontroli: kto może rozmawiać z tym zasobem | Zgrubnej dodatkowej warstwy: blokady wrogiego zakresu dla całej podsieci |

**Stanowa** oznacza, że filtr prowadzi tabelę połączeń (to samo śledzenie połączeń, które sprawia, że działa NAT). Gdy żądanie jest dozwolone, odpowiedź zostaje dopasowana do wpisu i dozwolona, niezależnie od tego, co mówią reguły dla kierunku przeciwnego. Dlatego w grupie zabezpieczeń piszesz jedną regułę na usługę: „zezwól na TCP 443 przychodzące”.

**Bezstanowa** oznacza brak pamięci: każdy pakiet jest oceniany osobno. Przychodzące żądanie WWW na TCP 443 to jeden pakiet do sprawdzenia. Odpowiedź wychodzi z portu 443 na **port efemeryczny** klienta: wysoki port wybrany przez system operacyjny klienta dla tego połączenia (Linux domyślnie używa 32768–60999; zalecenie IANA to 49152–65535; inne systemy różnią się). Sieciowa ACL potrzebuje więc drugiej reguły dla odpowiedzi, takiej jak „zezwól na TCP 1024-65535 wychodzące”, inaczej połączenie się zawiesza. Zespoły o tym zapominają i tracą godziny.

![Żądanie TCP 443 z 203.0.113.7 przechodzi przez sieciową ACL na brzegu podsieci, potem przez grupę zabezpieczeń na interfejsie i dociera do web-1 pod adresem 10.20.1.10. Sieciowa ACL jest bezstanowa z ponumerowanymi regułami: in 100 allow tcp 443, in gwiazdka deny all, out 100 allow tcp 1024-65535, out gwiazdka deny all. Grupa zabezpieczeń jest stanowa: in allow tcp 443, out allow all. Odpowiedź jest sprawdzana ponownie przez sieciową ACL, która potrzebuje reguły out, i dopuszczana automatycznie przez grupę zabezpieczeń.](../../../assets/diagrams/vnet-sg-vs-nacl.pl.svg)

*Rysunek 3. To samo połączenie przechodzi przez dwa filtry. Bezstanowa ACL potrzebuje reguł dla obu kierunków; stanowa grupa zabezpieczeń potrzebuje tylko reguły dla kierunku, który inicjuje połączenie.*

Pakiet wewnątrz VPC musi być dozwolony przez **obie** warstwy (ACL podsieci, którą przekracza, i grupy zabezpieczeń interfejsów). Ruch między dwoma zasobami w tej samej podsieci nie przechodzi przez ACL podsieci, ale przechodzi przez grupy zabezpieczeń.

Dobrym wzorcem jest odwoływanie się grup zabezpieczeń do siebie nawzajem zamiast do zakresów adresów: „baza danych przyjmuje TCP 5432 z grupy zabezpieczeń warstwy aplikacji”. Gdy dodajesz serwer aplikacji, dołącza do grupy i dostaje dostęp, bez żadnego CIDR do aktualizacji.

> [!CHECK]
> Bezstanowa ACL ma „in 100: allow TCP 443” i „out *: deny all”. Klient łączy się z serwerem WWW w tej podsieci. Co się dzieje?
>
> - [ ] Działa, bo odpowiedzi na dozwolone żądania są zawsze dozwolone
> - [ ] Żądanie jest odrzucane, bo ACL nie ma reguły „allow all”
> - [x] Żądanie dociera, ale odpowiedź jest odrzucana, więc połączenie kończy się przekroczeniem czasu
> - [ ] Grupa zabezpieczeń otwiera port automatycznie
>
> Reguła przychodząca wpuszcza żądanie. Bez stanu odpowiedź jest nowym pakietem do sprawdzenia, a odrzucenie wychodzące ją gubi. Dodaj „out 100: allow TCP 1024-65535”.

### Łączenie sieci
Prędzej czy później jedna VPC nie wystarcza: rozdzielasz produkcję i staging, łączysz sieci dwóch jednostek biznesowych albo łączysz się z biurem. Są trzy typowe sposoby.

- **Peering VPC** to bezpośrednie, prywatne łącze między dwiema VPC, z ruchem pozostającym w sieci dostawcy. Jest prosty i tani, ale wymaga nienakładających się zakresów i trasy w **każdej** VPC wskazującej drugą stronę. Filtry nadal obowiązują. Peering **nie jest przechodni**: jeśli A ma peering z B, a B z C, to A nie dotrze do C przez B. A i C potrzebują własnego peeringu. Przy *n* sieciach pełna siatka wymaga *n*(*n*−1)/2 peeringów (45 dla dziesięciu sieci), dlatego peering się nie skaluje.
- **Hub tranzytowy** (transit gateway lub sieć hub) to centralny router, do którego przyłącza się wiele VPC i VPN. Każda sieć ma jedno przyłączenie, a tabele tras huba decydują, które sieci mogą się komunikować, więc pary można dopuszczać lub blokować centralnie. Skaluje się na wiele sieci i jest zwykłym wyborem powyżej kilku, za wyższą cenę.
- **Wirtualna sieć prywatna (VPN, virtual private network) site-to-site** łączy VPC z siecią on-premises przez Internet w szyfrowanych tunelach używających **Internet Protocol Security (IPsec)**, RFC 4301. Brama VPN po stronie chmury i router lub zapora po stronie biura budują tunel; trasy są statyczne lub wymieniane za pomocą Border Gateway Protocol (BGP). Jest szybka do uruchomienia i szyfrowana, ale jej przepustowość i opóźnienie zależą od ścieżki przez Internet. Dla stałego, dużego ruchu dostawcy sprzedają też dedykowane łącza prywatne.

![Po lewej: VPC A (10.20.0.0/16), B (10.21.0.0/16) i C (10.22.0.0/16). A ma peering z B, a B z C, więc te pary działają. Między A i C nie ma peeringu, a ruch z A nie przechodzi przez B do C. Po prawej: hub tranzytowy, do którego A, B, C i sieć on-premises 172.16.0.0/16 są przyłączone po jednym razie; sieć on-premises łączy się przez VPN IPsec site-to-site.](../../../assets/diagrams/vnet-peering-vs-hub.pl.svg)

*Rysunek 4. Peering łączy dwie sieci i na tym się kończy. Hub tranzytowy łączy wszystkie przyłączone sieci, po jednym przyłączeniu każda.*

Dlaczego peering nie jest przechodni? Bo peering to wpis trasy, a nie router. VPC B nie ma funkcji przekazywania dla pakietów, które w B nie zaczynają się ani nie kończą, a dostawca celowo nie pozwala jednemu partnerowi korzystać z połączeń drugiego: pozwoliłoby to A dotrzeć do sieci, których właściciel C nigdy nie zgodził się udostępnić A. Jeśli A ma dotrzeć do C, połącz je peeringiem albo użyj huba.

> [!CHECK]
> VPC A ma peering z VPC B, a B ma peering z VPC C. Dlaczego serwer w A nie może dotrzeć do serwera w C?
>
> - [ ] Peering między B i C działa tylko w jednym kierunku
> - [ ] Grupy zabezpieczeń zawsze blokują ruch przechodzący przez peering
> - [ ] A i C mają nakładające się zakresy adresów
> - [x] Peering nie jest przechodni: ruch z A nie jest przekazywany przez B do C
>
> Każdy peering łączy dokładnie dwie sieci. Aby połączyć A i C, utwórz peering między nimi albo przyłącz wszystkie sieci do huba tranzytowego.

## Jak to działa
Prześledź dwie podróże przez sieć z Rysunku 1. Warstwa aplikacji działa w podsieci prywatnej `10.20.11.0/24`. Load balancer jest w podsieci publicznej `10.20.1.0/24`. Adresy spoza VPC pochodzą z zakresów dokumentacyjnych (RFC 5737).

**Żądanie wychodzące: serwer aplikacji pobiera poprawkę.** Serwer aplikacji `10.20.11.5` łączy się z `203.0.113.7` na TCP 443.

1. **Tabela tras podsieci prywatnej.** `203.0.113.7` nie pasuje do trasy lokalnej `10.20.0.0/16`, więc wygrywa trasa domyślna `0.0.0.0/0`: następny skok `nat-a`.
2. **Filtry, ruch wychodzący.** Grupa zabezpieczeń serwera aplikacji zezwala na ruch wychodzący. Sieciowa ACL podsieci prywatnej musi zezwalać na `tcp 443` wychodzące (reguła „out 110” w przykładzie praktycznym poniżej).
3. **Brama NAT.** `nat-a` zastępuje źródło `10.20.11.5` własnym adresem publicznym, powiedzmy `198.51.100.20`, i zapisuje połączenie. Przekazuje pakiet według tabeli tras swojej podsieci, której trasa domyślna wskazuje bramę internetową.
4. **Brama internetowa.** Wysyła pakiet do Internetu.
5. **Odpowiedź.** `203.0.113.7` odpowiada na `198.51.100.20`. Brama internetowa dostarcza ją do `nat-a`, który znajduje wpis połączenia i przepisuje cel z powrotem na `10.20.11.5`. Sieciowa ACL musi teraz zezwolić na odpowiedź przychodzącą: TCP na zakres portów efemerycznych („in 110”). Grupa zabezpieczeń dopuszcza ją jako odpowiedź (stanowo).

**Żądanie przychodzące: użytkownik otwiera stronę.** Użytkownik z `203.0.113.7` łączy się z publicznym adresem load balancera na TCP 443. Brama internetowa tłumaczy go na prywatny adres load balancera `10.20.1.10`. Sieciowa ACL podsieci publicznej zezwala na TCP 443 przychodzące, grupa zabezpieczeń load balancera zezwala na TCP 443 z `0.0.0.0/0`, a load balancer otwiera **nowe** połączenie do serwera aplikacji `10.20.11.5` na TCP 8080 wewnątrz VPC. To drugie połączenie podąża trasą lokalną i przechodzi przez ACL podsieci prywatnej oraz grupę zabezpieczeń serwera aplikacji. Internet nigdy nie ma ścieżki do serwera aplikacji.

> [!CHECK]
> Dlaczego w podróży wychodzącej sieciowa ACL podsieci prywatnej potrzebuje reguły przychodzącej dla portów efemerycznych?
>
> - [ ] Bo brama NAT otwiera nowe połączenia do serwera aplikacji
> - [ ] Bo brama internetowa używa portów efemerycznych do budowania tunelów
> - [x] Bo odpowiedź z Internetu to osobny pakiet na wysoki port, a bezstanowa ACL nie pamięta żądania wychodzącego
> - [ ] Bo grupa zabezpieczeń potrzebuje tego do śledzenia połączenia
>
> Port źródłowy klienta jest wysoki i losowy, więc odpowiedź wraca na ten port. Filtr bezstanowy musi jawnie dopuścić ten zakres portów.

## Przykład praktyczny
Projektujesz sieć dla dwuwarstwowej aplikacji WWW, w dwóch strefach, dla planu organizacji `10.20.0.0/16`.

**Plan adresowy.**

| Podsieć | Strefa | CIDR | Rodzaj | Tabela tras: trasa domyślna |
|---|---|---|---|---|
| `public-a` | A | `10.20.1.0/24` | Publiczna | Brama internetowa |
| `public-b` | B | `10.20.2.0/24` | Publiczna | Brama internetowa |
| `private-a` | A | `10.20.11.0/24` | Prywatna | Brama NAT w `public-a` |
| `private-b` | B | `10.20.12.0/24` | Prywatna | Brama NAT w `public-b` |

Wszystkie cztery bloki `/24` leżą wewnątrz `10.20.0.0/16`, nie nakładają się i zostawiają wolne `10.20.3.0`–`10.20.10.255` oraz wszystko powyżej `10.20.12.255` na rozwój. Sieć on-premises używa `172.16.0.0/16`, a staging `10.21.0.0/16`, więc nic się nie nakłada i obie można połączyć później.

**Grupy zabezpieczeń** (tylko reguły zezwalające; odpowiedzi są automatyczne).

| Grupa | Przypisana do | Reguła przychodząca | Wychodzący |
|---|---|---|---|
| `lb-sg` | Load balancer | TCP 443 z `0.0.0.0/0` | TCP 8080 do `app-sg` |
| `app-sg` | Serwery aplikacji | TCP 8080 z `lb-sg` | TCP 5432 do `db-sg`; TCP 443 do `0.0.0.0/0` (przez NAT) |
| `db-sg` | Baza danych | TCP 5432 z `app-sg` | Niepotrzebny |

Baza danych jest w podsieci prywatnej, nie ma adresu publicznego i przyjmuje tylko warstwę aplikacji. Nawet jeśli ktoś otworzy port bazy danych w teście, brak trasy z Internetu nadal ją chroni: dwie niezależne warstwy.

**Sieciowa ACL dla podsieci prywatnych** (bezstanowa, więc wypisano oba kierunki).

| Reguła | Kierunek | Akcja | Protokół i porty | Peer |
|---|---|---|---|---|
| 100 | Przychodzący | Zezwól | TCP 8080 | `10.20.1.0/24`, `10.20.2.0/24` (load balancery) |
| 110 | Przychodzący | Zezwól | TCP 1024-65535 | `0.0.0.0/0` (odpowiedzi z Internetu) |
| `*` | Przychodzący | Odrzuć | Wszystko | Dowolny |
| 100 | Wychodzący | Zezwól | TCP 1024-65535 | `10.20.1.0/24`, `10.20.2.0/24` (odpowiedzi do load balancerów) |
| 110 | Wychodzący | Zezwól | TCP 443 | `0.0.0.0/0` (poprawki, przez NAT) |
| `*` | Wychodzący | Odrzuć | Wszystko | Dowolny |

Reguła 110 przychodząca jest szeroka, bo odpowiedzi przychodzą z dowolnego adresu w Internecie. Reguła 100 wychodząca to ta, o której ludzie zapominają. W laboratorium usuniesz ją celowo i zobaczysz, jak połączenie się zawiesza.

> [!NOTE]
> Tutaj baza danych działa w tych samych podsieciach prywatnych co serwery aplikacji. U większości dostawców ruch między dwoma zasobami w tej samej podsieci nie przechodzi przez ACL tej podsieci, więc ACL nie potrzebuje reguły dla portu 5432. Gdyby baza danych była w osobnej podsieci albo serwer aplikacji ze strefy A rozmawiał z bazą danych ze strefy B, ten ruch przechodziłby przez ACL i wymagałby reguł w obu podsieciach, w obu kierunkach.

## Typowe błędy
- **Nakładające się bloki CIDR.** Dwie sieci używają `10.0.0.0/16`, bo to była domyślna wartość konsoli. Nigdy nie da się ich połączyć peeringiem ani VPN bez zmiany adresacji. Prowadź jeden plan adresowy dla całej organizacji i sprawdzaj go przed utworzeniem VPC.
- **Adres publiczny bez trasy.** Zasób ma publiczny IP, ale leży w podsieci, której tabela tras nie ma trasy do bramy internetowej: nadal jest nieosiągalny. Najpierw sprawdź trasę.
- **Podsieć prywatna bez wyjścia.** Brak bramy NAT lub trasy domyślnej: serwery nie pobiorą aktualizacji ani nie dotrą do API chmury, a „u mnie na laptopie działa” zamienia się w przekroczenie czasu.
- **Zapomnienie o drodze powrotnej w bezstanowej ACL.** Żądanie dociera, odpowiedź jest odrzucana, a połączenie się zawiesza. Zawsze zezwalaj na zakres portów efemerycznych w kierunku przeciwnym.
- **Oczekiwanie, że peering jest przechodni.** A dociera do B, B do C, ale A nie dociera do C. Połącz A i C bezpośrednio albo przejdź na hub.
- **Jedna brama NAT dla wszystkich stref.** Jeśli jej strefa ulegnie awarii, wszystkie podsieci prywatne tracą dostęp do Internetu, a ruch między strefami może dodać koszt. W produkcji używaj jednej na strefę.
- **Trasy tylko po jednej stronie.** Peering lub VPN działa tylko wtedy, gdy **obie** VPC (lub oba końce) mają trasę do zakresu drugiej, a filtry po obu stronach dopuszczają ruch.
- **Mylenie „odrzucone” z „przekroczono czas”.** Wskazują różne warstwy: zobacz metodę diagnozy poniżej.

## Metoda diagnozy
Problemy z osiągalnością to prawie zawsze jedno z trzech: **trasa**, **NAT** lub **filtr**. Przejdź ścieżkę po kolei, w obu kierunkach, i zatrzymaj się przy pierwszej błędnej rzeczy.

1. **Nazwa i adres.** Czy nazwa rozwiązuje się na oczekiwany adres? Czy źródło i cel leżą w zakresach, które się nie nakładają?
2. **Strona źródła.** Grupa zabezpieczeń źródła musi zezwalać na ruch wychodzący. Tabela tras podsieci źródła musi mieć trasę do celu. ACL podsieci źródła musi go wypuszczać.
3. **Strona celu.** ACL podsieci celu musi go wpuszczać. Grupa zabezpieczeń celu musi go wpuszczać. Jakaś usługa musi nasłuchiwać na tym porcie.
4. **Droga powrotna.** Tabela tras podsieci celu musi mieć trasę powrotną do źródła (lub do adresu jego bramy NAT). Bezstanowa ACL musi dopuszczać odpowiedzi. NAT musi je przepisać.

Zaobserwowany błąd zawęża poszukiwania:

| Co widzisz | Co to zwykle oznacza | Gdzie szukać |
|---|---|---|
| „Network is unreachable” lub „No route to host” natychmiast | Brak pasującej trasy w tabeli nadawcy | Tabele tras, bramy, trasy peeringu |
| Połączenie **przekracza czas** | Pakiet został po cichu odrzucony: filtr, brakująca trasa powrotna lub brak NAT | Grupy zabezpieczeń, ACL (w obu kierunkach), trasy powrotne, NAT |
| Połączenie jest **odrzucone** natychmiast | Pakiet dotarł do hosta i nic nie nasłuchuje na tym porcie (lub zapora hosta go odrzuca) | Usługa, zapora hosta |
| Działa do niektórych adresów, do innych nie | Bardziej szczegółowa trasa lub reguła ACL dotyczy tylko niektórych zakresów | Szczegółowość tras, numery reguł ACL |

Dostawcy oferują narzędzia, które to przyspieszają: **dzienniki przepływów (flow logs)** rejestrują pakiety przyjęte i odrzucone na interfejs, a analizatory osiągalności sprawdzają ścieżkę względem tras i filtrów bez wysyłania pakietów. Korzystaj z nich, ale najpierw zrozum metodę: narzędzia tylko raportują to, co mówią reguły.

> [!CHECK]
> Klient dostaje „Connection timed out”, łącząc się z serwerem w tej samej VPC. Tabele tras są poprawne, a serwer działa. Jakie jest najlepsze następne sprawdzenie?
>
> - [ ] Zrestartować bramę NAT
> - [ ] Sprawdzić, czy serwer ma elastyczny adres IP
> - [x] Sprawdzić grupę zabezpieczeń i sieciowe ACL obu podsieci, w obu kierunkach, pod kątem odrzucenia
> - [ ] Sprawdzić, czy serwer zwraca „connection refused”
>
> Ciche odrzucenie (przekroczenie czasu) przy poprawnych trasach wskazuje na filtr. „Odrzucone” oznaczałoby, że pakiet dotarł, więc to objaw przeciwny, a wewnątrz VPC adres publiczny nie jest potrzebny.

## Kwestie bezpieczeństwa
Sieci w chmurze otwiera się na Internet jednym kliknięciem, więc ryzyko to głównie błędna konfiguracja.

- **Domyślnie prywatnie.** W podsieciach publicznych umieszczaj tylko to, co musi być wystawione na Internet (load balancery, bramy). Serwery, bazy danych i cache trafiają do podsieci prywatnych bez adresu publicznego.
- **Najmniejsze uprawnienia w regułach.** Unikaj `0.0.0.0/0` na jakimkolwiek porcie poza tymi, których potrzebuje usługa publiczna (zwykle 443 oraz 80 do przekierowania). Nigdy nie zostawiaj `0.0.0.0/0` otwartego dla SSH (TCP 22), RDP (TCP 3389) ani portów baz danych (np. 5432 lub 3306), nawet „na minutę”. Użyj bastionu, VPN lub zarządzanej usługi dostępu dostawcy i ogranicz źródło do znanych zakresów.
- **Odwołuj się do grup, nie do zakresów.** Reguły typu „z `app-sg`” podążają za zasobami i się nie dezaktualizują.
- **Warstwuj obronę.** Grupy zabezpieczeń to główna kontrola. Dodaj ACL jako zgrubną siatkę bezpieczeństwa (np. do odrzucenia znanego wrogiego zakresu), ale nie polegaj wyłącznie na nich: łatwo się pomylić i są bezstanowe.
- **Pilnuj ruchu wychodzącego.** Wychodzące `allow all` pozwala złośliwemu oprogramowaniu łączyć się z serwerem atakującego, a danym wypływać. Dla wrażliwych warstw ogranicz reguły wychodzące lub wymuś ruch przez proxy albo zaporę.
- **Pilnuj zasięgu szkód.** Płaskie, szerokie sieci pozwalają atakującemu poruszać się bocznie. Rozdziel produkcję i staging na różne VPC, a peering i tabele tras hubów utrzymuj tak wąskie, jak pozwala aplikacja.
- **Loguj i alarmuj.** Włącz dzienniki przepływów i alarmuj o zmianach w grupach zabezpieczeń, ACL i tabelach tras. Zmiana otwierająca port bazy danych to incydent w zalążku.
- **Szyfruj w tranzycie.** Sieć dostawcy oddziela klientów, ale to nadal infrastruktura współdzielona: używaj Transport Layer Security (TLS) między warstwami oraz IPsec lub odpowiednika dla łączy z biurem.

> [!IMPORTANT]
> Zmieniaj tylko sieci, które posiadasz lub do których zmiany masz wyraźne uprawnienia, a reguły testuj najpierw w sieci nieprodukcyjnej. Laboratorium w tym module buduje wszystko na Twoim komputerze z adresami prywatnymi i dokumentacyjnymi.

## Podsumowanie
- VPC to prywatna sieć zdefiniowana programowo. Wybierz jej blok CIDR z RFC 1918, wystarczająco duży (często `/16`), i zaplanuj jeden schemat adresowy dla całej organizacji, aby sieci nigdy się nie nakładały.
- Podsieci tworzy się na strefę dostępności. Podsieć jest publiczna, jeśli jej tabela tras ma trasę do bramy internetowej, a w przeciwnym razie prywatna. Rodzaj wyznaczają trasy, a nie zakres adresów.
- Każda tabela tras ma niejawną trasę lokalną. Cel trasy domyślnej (brama internetowa lub brama NAT) decyduje, kto do czego dotrze: brama NAT jest tylko wychodząca.
- Grupy zabezpieczeń są stanowe, tylko zezwalające i przypisane do interfejsów: to Twoja główna kontrola. Sieciowe ACL są bezstanowe, uporządkowane, zezwalające i odrzucające i przypisane do podsieci: wymagają reguł dla ruchu powrotnego i portów efemerycznych.
- Peering łączy dwie sieci i nie jest przechodni; hub tranzytowy przyłącza wiele sieci po jednym razie; VPN site-to-site łączy VPC z on-premises szyfrowanymi tunelami IPsec. Wszystkie wymagają nienakładających się zakresów i tras po obu stronach.
- Diagnozuj po kolei: nazwa, filtry i trasy źródła, filtry celu, droga powrotna. Nieosiągalne oznacza trasę, przekroczenie czasu oznacza ciche odrzucenie, odrzucone oznacza, że host odpowiedział.

## Słowniczek
| Termin | Definicja |
|---|---|
| **Sieć wirtualna** | Prywatna, odizolowana sieć zdefiniowana programowo wewnątrz wspólnej infrastruktury dostawcy. Zwana też VPC lub VNet. |
| **Wirtualna chmura prywatna (VPC)** | Nazwa używana przez AWS i Google Cloud dla sieci wirtualnej; tu używana jako termin ogólny. |
| **Blok CIDR (Classless Inter-Domain Routing)** | Zakres adresów zapisany jako prefiks i długość, np. `10.20.0.0/16`. |
| **Sieć definiowana programowo (SDN)** | Sieć, której ścieżki i reguły definiuje oprogramowanie i API, a nie konfiguracja pojedynczych urządzeń. |
| **Podsieć** | Część zakresu VPC z własnym blokiem CIDR, umieszczona w jednej lub kilku strefach dostępności i mająca własną tabelę tras. |
| **Strefa dostępności (AZ)** | Jedno z kilku oddzielnych centrów danych w regionie, które ulegają awariom niezależnie. |
| **Podsieć publiczna** | Podsieć, której tabela tras ma trasę do bramy internetowej. |
| **Podsieć prywatna** | Podsieć bez trasy z Internetu do jej zasobów. Do Internetu, jeśli w ogóle, dociera przez bramę NAT. |
| **Tabela tras** | Lista wpisów prefiks docelowy do celu, która decyduje, dokąd trafia ruch podsieci. |
| **Trasa lokalna** | Niejawna trasa dla własnego bloku CIDR VPC, obecna w każdej tabeli tras, utrzymująca ruch VPC wewnątrz VPC. |
| **Brama internetowa** | Brama łącząca VPC z Internetem i tłumacząca między adresami publicznymi i prywatnymi. |
| **Brama NAT** | Brama pozwalająca zasobom prywatnym inicjować połączenia do Internetu przez tłumaczenie ich adresów i blokująca połączenia inicjowane z zewnątrz. |
| **Elastyczny adres IP (elastic IP)** | Statyczny adres publiczny, który rezerwujesz i możesz przenosić między zasobami; nazwa pochodzi z AWS, inni dostawcy mówią statyczny lub zarezerwowany IP. |
| **Grupa zabezpieczeń** | Stanowy filtr tylko zezwalający, przypisany do interfejsu sieciowego. |
| **Sieciowa ACL** | Bezstanowy, uporządkowany filtr zezwalający i odrzucający, przypisany do podsieci. |
| **Stanowy (stateful)** | Prowadzący tabelę połączeń, więc odpowiedzi na dozwolony ruch są dozwolone automatycznie. |
| **Bezstanowy (stateless)** | Oceniający każdy pakiet osobno, bez pamięci wcześniejszych pakietów. |
| **Port efemeryczny** | Wysoki, tymczasowy port źródłowy, który klient wybiera dla połączenia; odpowiedzi wracają na niego. |
| **Peering VPC** | Bezpośrednie łącze prywatne między dwiema sieciami wirtualnymi. Nie jest przechodni. |
| **Hub tranzytowy** | Centralny router (np. transit gateway), do którego przyłącza się wiele sieci i VPN. |
| **VPN site-to-site** | Szyfrowany tunel (IPsec) między VPC a siecią on-premises przez Internet. |
| **Dzienniki przepływów (flow logs)** | Zapisy pakietów przyjętych i odrzuconych na interfejs lub podsieć, używane do diagnozowania filtrów. |

## Sprawdź swoją wiedzę
1. Twoja firma już używa `10.0.0.0/8` on-premises, z `10.1.0.0/16` dla biur i `10.2.0.0/16` dla centrów danych. Zaproponuj CIDR dla pierwszej produkcyjnej VPC i wyjaśnij dwie rzeczy, które należy sprawdzić przed jej utworzeniem.
2. Kolega mówi: „baza danych jest prywatna, bo jest w `10.20.12.0/24`”. Wyjaśnij, co naprawdę czyni podsieć prywatną, i opisz dwa sprawdzenia, które by to udowodniły.
3. Napisz reguły grup zabezpieczeń dla aplikacji trzywarstwowej (load balancer, aplikacja, baza danych). Jakie reguły byłyby potrzebne w bezstanowej sieciowej ACL, a nie są potrzebne w grupach zabezpieczeń?
4. Serwer prywatny może pingować inne serwery w VPC, ale `curl https://example.com` przekracza czas. Wymień po kolei składniki, które sprawdzisz.
5. Masz sześć VPC, które wszystkie muszą się nawzajem osiągać. Ile peeringów wymagałaby pełna siatka i dlaczego hub tranzytowy może być lepszym wyborem?

## Źródła
- [RFC 1918](https://www.rfc-editor.org/rfc/rfc1918) — Address Allocation for Private Internets.
- [RFC 6598](https://www.rfc-editor.org/rfc/rfc6598) — IANA-Reserved IPv4 Prefix for Shared Address Space.
- [RFC 4301](https://www.rfc-editor.org/rfc/rfc4301) — Security Architecture for the Internet Protocol (IPsec).
- [RFC 3022](https://www.rfc-editor.org/rfc/rfc3022) — Traditional IP Network Address Translator (Traditional NAT).
- [RFC 5737](https://www.rfc-editor.org/rfc/rfc5737) — IPv4 Address Blocks Reserved for Documentation.
- Dokumentacja Twojego dostawcy dotycząca jego sieci wirtualnej, tabel tras, grup zabezpieczeń i bram: dokładne limity, wartości domyślne i ceny się różnią.
